Is gezond en veilig werk wettelijk geregeld?

Gelukkig zijn er regels over gezond en veilig werk. Die regels staan in de Arbeidsomstandighedenwet, beter bekend als de Arbowet. Volgens de Arbowet heeft iedereen recht op een gezonde en prettige werkplek. Wat dat precies inhoudt, verschilt natuurlijk per beroep en werkgever. 
Sommige groepen werknemers, zoals jongeren, krijgen in de Arbowet extra bescherming. Zo staat bijvoorbeeld in de wet welk werk voor jongeren onder de 18 jaar verboden is. Er zijn wettelijke bepalingen voor jongeren van 16 en 17 jaar. Voor onder de 16 jaar gelden zelfs strengere regels. Surf voor meer informatie naar www.fnv.nl/arbo.

Mijn werkplek is onveilig. Wat kan ik daar zelf aan doen?

Werknemers hebben een eigen verantwoordelijkheid als het om veiligheid gaat. Meld je werkgever dus dat je werkplek onveilig is en waarom. Als je niets zegt, kan je werkgever er ook niets aan veranderen. Je werkgever is net als jij gebaat bij veiligheid op het werk, en op ongelukken zit hij niet te wachten. Probeer collega’s te mobiliseren om samen met de werkgever een veilige werkplek te creëren. Schakel eventueel een lid in van de ondernemingsraad (or) van je bedrijf in. 
Als je werk ondanks je inspanningen onveilig blijft, schakel dan je vakbond in en dien een klacht in bij de Arbeidsinspectie. Die heeft kantoren verspreid over heel Nederland. Kijk voor adressen en telefoonnummers op www.arbeidsinspectie.nl.
Bij onmiddellijke dreigend gevaar voor jou (en je collega’s) mag je het werk direct stilleggen. 

Wat mag ik van mijn werkgever verwachten omtrent veilig werk?

Je werkgever is verplicht je in te lichten over alle zaken die te maken hebben met gezondheid, veiligheid en welzijn op het werk. Bijvoorbeeld over het gebruik van beschermingsmiddelen, zoals oordoppen, schoenen, beschermkappen en dergelijke. Vraag je werkgever om uitleg over de inhoud van het werk en welke risico's en gevaren daaraan vastzitten. Gebeurt er een ongeluk? Zie erop toe dat dit direct wordt gemeld bij de Arbeidsinspectie. 

Zonder beschermingsmiddelen werk ik sneller. Zal ik het risico nemen?

Nee, alsjeblieft niet. Trouwens, je bent verplicht de beschermingsmiddelen te gebruiken die de werkgever verstrekt. En je moet de machines en de daarop aangebrachte beveiligingen op de juiste manier gebruiken. Ook al kost dat tijd of doen je collega's het niet. Als zij met hun gezondheid willen spelen, moeten zij dat zelf weten. Doe het zelf nooit.
Als de werkgever je heeft gewezen op de noodzaak van de beschermingsmiddelen en je blijft ze weigeren, dan loop je zelfs de kans op een boete van de Arbeidsinspectie.
 

Welk gevaarlijk werk mag ik doen?

Ben je 16 of 17 jaar, dan mag je bepaalde gevaarlijke werkzaamheden alleen onder deskundig toezicht uitvoeren. Ontbreekt dit deskundige toezicht, of ben je nog geen 16 jaar, dan is dit dus verboden werk! 

Onder deskundig toezicht mag je:

• werken op een plek waarbij gevaar bestaat voor instorting
• werken aan, met of in de directe omgeving van hoogspanningsleidingen
• met stoffen werken die ontploffen, irriterend of bijtend zijn
• werken met schadelijke stoffen, waarvan de verpakking meldt: 'onherstelbare effecten niet uitgesloten'
• werken met persgassen, onder druk vloeibaar gemaakte gassen en opgeloste gassen
• werken aan of met kuipen, bassins, leidingen of reservoirs, waarin zich één of meer van de genoemde stoffen of gassen bevinden
• werken met artikelen die kunnen ontploffen (zoals vuurwerk) of deze artikelen maken of vasthouden 
  een trekker besturen, aanhangwagens of werktuigen aan- en afkoppelen (je mag alleen met een trekker op de openbare weg rijden, als je in het bezit bent van een trekkerrijbewijs)
• werken met wilde, giftige of andere gevaarlijke dieren
• dieren slachten in een slachthuis
• saai, eentonig en repeterend werk waarvoor je stukloon ontvangt
• werken aan een machine of lopende band, waarbij je niet zelf het arbeidstempo kunt bepalen 

Wat is RSI?

RSI (Repetitive Strain Injuries) komt door repeterende arbeid: langdurig typen of met de muis werken (tekenen en ontwerpen met de computer), of lang in dezelfde houding zitten. Het begint meestal met een onschuldig pijntje in de onderarmen, polsen en vingers (de muisarm) of in de nek of schouders. "Dat gaat wel over", denk je dan. Maar voor je het weet zit je met een ernstige, lichamelijke kwaal. En soms krijg je daardoor ook nog psychische klachten. 

RSI kent verschillende fasen:

Fase 1 
Je hebt pijn of kramp tijdens het werk, of last van vermoeidheid of gevoelloosheid. De pijn is vaak duidelijk aan te wijzen en verschijnt altijd bij bepaalde werkzaamheden. Als het werk erop zit, is de pijn snel over. Al zijn de klachten niet chronisch, ze kunnen op termijn tot onherstelbare schade leiden. Nu kan er nog iets aan worden gedaan!

Fase 2
De klachten worden ernstiger (krachtverlies of scherpe pijn) en ze verdwijnen niet meer na het werk. Daardoor is het minder duidelijk dat de pijn veroorzaakt wordt door bepaalde werkzaamheden. Het risico bestaat dat je je klachten negeert en blijft doorwerken. 

Fase 3
Je hebt zeer ernstige klachten: chronische pijn, een tintelend gevoel alsof er met naalden in je arm wordt geprikt, functieafwijkingen en soms verandert zelfs de kleur van je huid. De klachten gaan niet meer weg. Volledige genezing is uitgesloten. Vaak kun je de meest simpele taken niet meer uitvoeren. Het is dus een kwestie van vroeg herkennen en erkennen. Neem klachten serieus en pak ze in een zo vroeg mogelijk stadium aan!
Onlangs is tijdens een congres met RSI-deskundigen besloten de term RSI te vervangen door CANS (Complaints of Arm, Neck and/or Shoulder). Wij gebruiken liever de term RSI omdat die nog door iedereen wordt gebruikt.

Hoe kun je RSI voorkomen?

Onderneem actie bij de eerste signalen. Dan kun je er namelijk nog iets aan doen. Als je er te lang mee doorloopt, loop je risico op onherstelbare schade. Ga naar de huisarts en de bedrijfsarts. Hoe eerder je erbij bent, des te meer kans op genezing. Beperk je niet tot de medische behandeling van je klachten. Als je niets verandert aan je werkplek en je werkhouding, verdwijnen je klachten niet of komen ze weer terug. 

Waar moet je aan denken:

• ander meubilair en apparatuur (zoals in hoogte verstelbaar meubilair of ergonomisch handgereedschap) 
  verander je manier van werken (daar zijn trainingen voor) 
• verbeterde verlichting en het klimaat op je werkplek
• een goede werkhouding (hier zijn richtlijnen voor)
• neem regelmatig een pauze en werk niet meer dan vier uur achter elkaar

Ook je werkgever moet maatregelen nemen om je werk aan te passen. Dat hoeft niet altijd geld te kosten. Denk bijvoorbeeld aan:

• het rouleren van taken, waardoor je minder eenzijdig wordt belast
• het voorkomen van (te) hoge werkdruk, zodat er minder stress ontstaat
• het inlassen van regelmatige pauzes, waardoor je tussentijds kunt herstellen van de inspanning

Wat doet de FNV voor een veilige en gezonde werkplek?

De FNV werkt aan een betere wetgeving en betere handhaving van de wet op dit vlak. Bureau Beroepsziekten FNV helpt bij het:

• indienen van schadeclaims tegen (vroegere) werkgevers 
• ontwikkelen van hulpmiddelen voor het tot stand brengen van veilige en gezonde werkplekken ondersteunen van ondernemingsraden
• geven van informatie, (juridische) hulp en advies via brochures, boeken en ledenservice
• het afsluiten van cao’s en arboconvenanten
• klokkenluiden: aandacht vragen voor problemen die te weinig aandacht krijgen

Kijk voor meer informatie op de sites van BBZ en de arbo- en milieusite van FNV Bondgenoten