Ik wil meer uren werken, maar mijn werkgever wil dat niet. Wat nu?

Je hebt wettelijk het recht om je arbeidsuren te wijzigen. Dit staat in de Wet aanpassing arbeidsduur. Als je meer of minder uren per week wilt werken, kun je een beroep doen op deze wet. De werkgever moet je verzoek inwilligen, tenzij dit op grond van zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen niet van hem kan worden verwacht. Daarvan is sprake als je verzoek leidt tot ernstige problemen:

• op het gebied van de veiligheid
• van roostertechnische aard
• van financiële of organisatorische aard
• omdat onvoldoende werk voorhanden is
• bij onvoldoende formatieruimte of (personeels)budget.

De wet geldt voor werknemers en ambtenaren die minstens een jaar in dienst zijn. Voor militairen geldt een andere regeling. De wet geldt niet voor bedrijven en instellingen met minder dan tien werknemers. Deze bedrijven moeten zelf een regeling over aanpassing treffen.

Heb ik recht op overwerktoeslag als ik meer uren werk dan in mijn contract staat?

Van overwerk is sprake als je werkgever je vraagt om buiten de afgesproken arbeidstijden te werken. Volgens de wet hoef je hiervoor geen extra toeslag te krijgen. Maar kijk even in je cao: soms is via de cao zo‘n toeslag geregeld.
Op dit moment komen in cao's globaal twee regelingen voor:
- De toeslag geldt voor deeltijders bij overschrijding van de individuele arbeidsduur. Een deeltijder met een contract voor twintig uur krijgt dan voor het 21e uur een toeslag. 
- Overwerk wordt pas vergoed bij overschrijding van de voltijdsarbeidsduur. In dat geval geldt de toeslag pas als je meer werkt dan de normale werkweek van een voltijder. Wel behoor je gewoon je loon over dat 21e uur te krijgen, inclusief vakantietoeslag, vakantiedagen en pensioenopbouw. Dit laatste wordt door veel werkgevers nogal eens 'vergeten'.

Ik mag mijn arbeidsduur aanpassen, maar in een lagere functie. Wat kan ik doen?

Niet mee akkoord gaan! Laat het aanbod om in een lagere functie te werken voor wat hij is. Waarschijnlijk zal de werkgever in de 'gemotiveerde afwijzing' proberen aan te tonen dat het organisatorisch niet haalbaar is dat jij, in jouw functie, korter of langer gaat werken.

Wanneer moet ik mijn verzoek om aanpassing van mijn arbeidsduur indienen?

Ten minste vier maanden voor de datum dat je het wilt laten ingaan. Overleg met je werkgever over het gewenste tijdstip van ingang en de gewenste omvang van je arbeidsduur. Als je het samen eens wordt, wordt je arbeidsovereenkomst aangepast. Heeft je werkgever niet uiterlijk een maand voor de beoogde ingangsdatum een beslissing genomen, dan wordt je arbeidsduur aangepast overeenkomstig je verzoek. Vervolgens moet je samen een afspraak maken over de spreiding van de uren.

Let op: Je mag een keer per twee jaar aanpassing van je arbeidsduur vragen. 

Mijn verzoek is afgewezen. Wat nu?

In een groot aantal cao's staan afspraken over aanpassing van de arbeidsduur. In een cao kan staan dat uitbreiding van de arbeidsduur niet mogelijk is. Als er geen cao is, kan de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging afwijken van de wet. Van het recht op vermindering van de arbeidsduur kan niet worden afgeweken als het in het nadeel van de werknemer is. 
Niet eens met de afwijzing? Ga dan na of een klachtenregeling van toepassing is. Raadpleeg je cao en informeer bij je vakbond naar beroepsmogelijkheden en/of gerechtelijke stappen.

Is er werk dat uitsluitend in deeltijd gedaan kan worden?

De FNV vindt dat deeltijdwerk kwalitatief volwaardig werk moet zijn. Werk dat in principe ook voltijds uitgevoerd moet kunnen worden. Een te hoge werkdruk is geen goede reden om te besluiten in deeltijd te gaan werken. Dan moet er wat aan de werkdruk gebeuren. Toch bestaat er werk dat bij een langere werktijd per dag lichamelijk of geestelijk niet vol te houden is. Voor dat werk moeten er richtlijnen zijn. Zo geldt bijvoorbeeld voor beeldschermwerk een maximum van zes uur per dag. 

Hoe zit het, als je in deeltijd werkt, met zwangerschap en kinderopvang?

Deeltijdwerkers moeten net zo worden behandeld als mensen met een voltijdscontract. Ben je zwanger, dan heb je recht op minstens zestien weken zwangerschapsverlof. In veel cao's staan regelingen over ouderschapsverlof en kinderopvang. Soms wordt een deel van de kosten betaald door de werkgever. Veel gemeenten hebben daar ook geld voor gesubsidieerde kinderopvang, dus informeer daar naar.