Hoe kan ik me het beste voorbereiden op een sollicitatiegesprek?

Heeft het bedrijf naar aanleiding van je brief interesse om nader kennis te maken, dan zul je worden
uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek. Dat is best spannend. Veel mensen zijn daar best
zenuwachtig voor. Bereid je daarom goed voor. Bedenk van tevoren waarom je die baan wilt, waarom
jij er geschikt voor bent en wat je goede en minder goede eigenschappen zijn. Win van te voren
informatie in over het bedrijf. Bijvoorbeeld door het laatste jaarverslag op te vragen of de website van
het bedrijf te bezoeken. Het maakt tijdens het gesprek een goede indruk als je iets weet over het
bedrijf. Surf voor vragen die je tijdens het sollicitatiegesprek kunt verwachten naar de sollicitatietraining van Carp.

Wat moet ik aantrekken naar mijn sollicitatiegesprek?

Bijna iedereen vraagt zich af wat hij moet aantrekken naar een sollicitatiegesprek. Is het echt nodig om een pak te dragen terwijl je dat anders zelden of nooit doet? En moet je echt een panty en een rokje aan om een goede indruk te maken? Of zal je interviewer het waarderen als je jezelf bent en kleding draagt waarin jij je lekker voelt?

Een pasklaar antwoord bestaat helaas niet. Wel kunnen we je vertellen dat het gewaardeerd wordt als je aandacht besteedt aan je uiterlijk. Zo maak je duidelijk dat je het sollicitatiegesprek belangrijk vindt. Het beste is om kleding uit te zoeken die past bij de functie waarop je solliciteert. Maar zorg er wel voor dat je jezelf lekker voelt in je outfit. Als je je opgelaten voelt, maak je een onzekere indruk. Besteed niet alleen aandacht aan je kleding maar ook aan je lichamelijke verzorging en hygiëne. Zorg dat je lekker ruikt, schonen handen en nagels hebt en gepoetste tanden. En kauwgumpje voor een frisse adem is een prima idee, maar spuug het wel uit voor je het bedrijf binnengaat!

Welke vragen kan ik verwachten?

Hieronder een overzicht van vragen die je kunt verwachten tijdens een sollicitatiegesprek.

Wat voor werkervaring heb je?
Geef aan wat je aan werkervaring hebt opgedaan. Denk hierbij ook aan vakantiewerk en stages. Geef kort aan hoe het ging, wat jij er leuk aan vond en of men tevreden over je was. Klaag niet over vorige werkgevers of werk dat je hebt gedaan. 

Wat zijn je sterke en zwakke kanten?
Probeer je sterke kanten met feiten te onderbouwen. Noem bijvoorbeeld:

• je kennis van het vak
• je ervaring
• je enthousiasme
• je goede manier van omgaan met mensen
• je betrouwbaarheid

Bij het benoemen van je minder sterke punten, is het slim om te proberen de positieve kant ervan te laten zien. Bijvoorbeeld: je vindt van jezelf dat je teveel kletst. De positieve kant hiervan is dat je makkelijk contacten legt. Iedereen heeft zwakkere kanten. Zeg dus nooit 'dat weet ik niet' of 'die heb ik niet.’

Waarom solliciteer je bij ons?
Je denkt na over wat je aantrekkelijk vindt aan het bedrijf. Wat is je opgevallen? Dit kan de informele sfeer of de leuke advertentie zijn, of iets dat je over het bedrijf hebt gelezen, bijvoorbeeld op internet, of je hebt van vrienden gehoord dat dit een leuke organisatie is om voor te werken.

Waarom zouden we jou aannemen in plaats van iemand anders?
Nu moet je je verkooppunten goed uitleggen. Uit je kwalificaties en je werkervaring kies je de belangrijkste dingen om te vertellen. Heb je nog geen (relevante) werkervaring, haal dan dingen uit activiteiten die je in je vrije tijd of tijdens je opleiding hebt gedaan.

Vertel eens wat meer over jezelf?
Dit is een bekende rotvraag! Wat noem je wel, wat noem je niet? Bereid deze vraag goed voor en maak het antwoord niet te lang. Vertel iets over je levensloop, school, opleiding, je hobby's.

Heb je zelf nog vragen?
Deze vraag wordt bijna altijd gesteld en het is beter om hem niet met 'nee' te beantwoorden. Bereid deze vraag dus ook goed voor. Dan kan het toch nog gebeuren dat jouw vragen eigenlijk al beantwoord zijn in de loop van het gesprek. Wees daar eerlijk over en zeg bijvoorbeeld: ‘Nee, dank u, u hebt alles duidelijk verteld en ik heb geen vragen meer.’

Wat doe ik met vervelende vragen?
Wil je kinderen? Hoe is het thuis? Wanneer was je laatste menstruatie? Heb je lichamelijke gebreken? Er worden wel eens vragen gesteld waarvan je denkt: dat gaat u niets aan. Als je de vraag te persoonlijk vindt, mag je een antwoord weigeren. Ook op vragen over zwangerschap hoef je geen antwoord te geven. Je toekomstige werkgever mag alleen vragen stellen over zaken die relevant zijn voor de functie en de functievervulling, zoals vakbekwaamheid, zoals opleiding, kennis en ervaring. Krijg je te maken met vervelende vragen op je sollicitatiegesprek, dan kan een vervelende situatie ontstaan. Probeer toch zo vriendelijk mogelijk te blijven. Misschien kun je het gesprek een positieve draai geven. Bijvoorbeeld door van onderwerp te veranderen met het stellen van een vraag over het werk. Je kunt ook een tegenvraag stellen: waarom wilt u dat weten? Of: wat doet u met deze informatie?

Hoe ga ik om met vragen over salaris?

Een werkgever hoort je eigenlijk tijdens je eerste sollicitatiegesprek niet te vragen wat je wilt gaan verdienen. Doe hij dit toch probeer je dan niet te laten inpakken en bewaar je antwoord liever voor later. Dit soort arbeidsvoorwaarden worden namelijk meestal pas besproken in een tweede gespreksronde.

Zorg er in ieder geval voor dat je goed op de hoogte bent van de (start)salarissen binnen de branche waarin je solliciteert en wat het gemiddelde salaris is voor mensen met jouw opleiding en werkervaring. Kijk hiervoor bijvoorbeeld op www.loonwijzer.nl. Realiseer je verder dat salarisonderhandelingen een soort van spel zijn: het eerste aanbod van de werkgever ligt vaak iets lager dan waar je redelijkerwijs recht op hebt. Zorg er in ieder geval voor dat je het minimum(jeugd)loon krijgt! Speel het spel van de werkgever mee en ga iets boven hun aanvangsbod zitten. Daarmee maak je jezelf niet meteen onmogelijk en laat je je potentiële werkgever zien dat je weet wat je wilt en niet over je heen laat lopen. Een beetje gezonde assertiviteit wordt door de meeste werkgevers wel gewaardeerd, maar overdrijf het niet.

Ik ben niet juist behandeld tijdens de sollicitatieprocedure. Kan ik een klacht indienen?

Voel je je tijdens een sollicitatieprocedure of in de afwikkeling daarvan niet goed behandeld? Dan kun je een klacht indienen bij de NVP (Nederlandse Vereniging voor Personeelsbeleid). Je kunt je klacht mailen naar de NVP via sollicitatiecode@nvp-plaza.nl of telefonisch contact opnemen met de Klachteninstantie NVP-Sollicitatiecode. Deze is iedere werkdag te bereiken van 9.00 tot 13.00 uur op telefoonnummer 030 605 57 84. Deze instantie kan de zaak uitzoeken en het bedrijf eventueel op de vingers tikken. Maar: hun uitspraken zijn niet bindend.

Er zijn uitzonderingen. In veel beroepen en bedrijven werken nog weinig vrouwen en/of allochtonen. Daar zijn zij een achtergestelde groep. Volgens de wet mag je zulke achtergestelde groepen tijdelijk voortrekken, totdat de ongelijkheid verdwenen is. Voor sommige functies of beroepen is de sekse wel bepalend. Bijvoorbeeld bij modellenwerk. En een popgroep die een zanger zoekt, mag best alleen met mannen praten.

Hoe onderhandel ik over mijn salaris?

Kies het goede moment
Hoera, je bent uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek! Verknal dit gesprek nu niet door meteen al over je salaris te beginnen. Is de liefde wederzijds en besluiten jullie met elkaar in zee te gaan? Dan is het tijd om met je nieuwe baas over je loonstrookje te beginnen. 

Vertel niet teveel
De kunst is om tijdens de onderhandelingen niet als eerste je wensen op tafel te leggen. Je nieuwe baas zal je uitlokken om als eerste een uitspraak te doen door te vragen wat je in je vorige baan verdiende. Trap hier niet in! Zeg dat je oude salaris geen rol speelt omdat dit op andere omstandigheden is gebaseerd en dat het erom gaat wat een redelijke vergoeding is voor de functie. 

Bereid je goed voor
Heb je geen idee wat een normaal salaris is voor de functie waar je op hebt gesolliciteerd? Zoek het uit! Vraag eens in je omgeving wat gebruikelijk is, bekijk de personeelsadvertenties in de krant of zoek het online uit. Er zijn diverse sites waar je kunt berekenen wat normaal is voor jouw leeftijd, opleidingsniveau en ervaring. Het geeft je houvast tijdens de onderhandeling. 

Onderhandel slim
Heb je voor jezelf bepaald wat je minimaal wilt verdienen? Voer de onderhandeling dan volgens de ACA-methode: Advantage-Claim-Advantage.
A: Noem een of twee positieve punten van jezelf. Zoals je opleidingsniveau en ervaring.
C: Noem vervolgens met overtuiging het bedrag dat je wenst.
A: Sluit af met weer een aantal positieve punten van jezelf waardoor je toekomstige baas ziet dat hij er baat bij heeft om jou aan te nemen en dat je de investering meer dan waard bent

Wat is er nog meer?
Natuurlijk is het lekker om goed te verdienen. Maar bekijk, voor je de onderhandelingen ingaat ook eens wat de secundaire arbeidsvoorwaarden van je nieuwe baan zijn. Wil je bijvoorbeeld een bedrijfsauto en een riant pensioen? Dan moet je op het gebied van je loon misschien niet te hoog inzetten.

Ik voel me gediscrimineerd wat kan ik doen?

Discriminatie bij een sollicitatie mag absoluut niet. Het mag geen rol spelen of je Nederlander bent of allochtoon, man of vrouw, homo of hetero, jong of oud, christen of moslim. Dat staat in de Wet gelijke behandeling. Ben je tijdens je sollicitatiegesprek gediscrimineerd, dien dan een klacht in bij de Commissie gelijke behandeling. 

Deze commissie toetst jouw klacht aan de wet. Het beste is om eerst het juridische spreekuur te bellen om te checken of de commissie iets met jouw klacht kan. Telefoon 030 888 38 88, op werkdagen tussen 14.00 en 16.00 uur.